Onder het kopje Casuïstiek en voorbeelden op het gebied van privacy en sport, beschrijf ik interessante vraagstukken en dilemma's, en verzamel ik casuïstiek en berichten. Soms bekend, soms minder bekend. Hier vind je eerdere voorbeelden en een toelichting op deze serie. Hieronder een nieuwe kwestie.

De kwestie 

In hoeverre mag ik de cyclus en andere menstruatiedata van speelsters bijhouden ook al worden deze (nog) niet of niet goed gebruikt door de coaches?


Plaatje van enkele voetballen en een doel
 

De kern van het dilemma

In hoeverre mag je voor mogelijk toekomstig gebruik menstruatiedata vastleggen als deze data (nog) niet of niet goed wordt gebruikt?
 

Toelichting

Onderzoek laat zien dat steeds meer vrouwen overgaan op het systematisch bijhouden van menstruatiegegevens. Apps waarmee dit kan worden bijgehouden, zijn populairder dan ooit.

En ook binnen de (professionele) sport is deze groei merkbaar. Steeds vaker houden vrouwelijke sporters - al dan niet vrijwillig - hun menstruatie en bijkomende informatie als zwaarte, beleving en pijn bij.

Dit valt dan onder het verwerken van bijzondere persoonsgegevens in de zin van artikel 9 AVG. De grondslag die in de praktijk hiertoe wordt gebruikt is artikel 6, lid 1, onder f AVG: gerechtvaardigd belang. Bezwaar is in sommige gevallen dus mogelijk (artikel 21 AVG).

Niet zelden is dit ook op verzoek van coaches / trainers, de club of het begeleidend / medisch team. Dit biedt zeker voordelen. Niet alleen sportief, maar ook medisch. Hetgeen kan resulteren in het systematisch bijhouden van menstruatiegegevens.

Soms gebeurt dit via zelfregistratie, maar bij sommige topsporten gaat dit verder en wordt er zelfs data vastgelegd op basis van urine-, bloed- en/of speekselanalyse.

Aan het gebruik van dit soort apps en data kleven echter ook diverse ethische en juridische risico's, met name op het gebied van privacy en autonomie. 

Wie gaat bijvoorbeeld over deze data, is er wel een juiste grondslag om dit te doen, mogen sporters weigeren, met wie wordt dit gedeeld en hoe zit het met de risico's voor kwetsbare sporters?

Neem bijvoorbeeld tieners die op het punt staan sportief door te breken. Zij kunnen vaak nog weinig weerstand bieden tegen hun coach (die hun al dan niet opstelt) en voor hen is menstruatie en sport - en het ontwikkelen van ideeën hierover - nog relatief nieuw. Maar denk ook aan speelsters die zwanger zijn of willen worden en dit nog geheim willen houden (gezien het contract dat ze hebben met hun club ⚽).

Het is des te belangrijk dat trainers / coaches weten hoe ze deze menstruatiedata moeten lezen en interpreteren. Anders schiet je met het vastleggen van deze data enorm je doel voorbij. En wordt het verwerken van deze gegevens wettelijk gezien problematisch (AVG). Maar ook in morele zin natuurlijk.

En is het af te raden. Sterker nog: niet toegestaan.

Zowel in de literatuur als in de praktijk zie je namelijk als valkuil genoemd worden dat coaches en trainers uit de menstruatiedata verkeerde conclusies trekken.

Soms bewust (een makkelijk excuus om een speelsters niet op te stellen), soms onbewust (de coaches bezitten de juiste kennis niet):

- Een speelster niet (willen) opstellen? "Tja, beter van niet, ze is ongesteld."
- Een blessure (willen) bagatelliseren? "Het zal wel cyclus-gerelateerd zijn."

Wil je menstruatiedata vastleggen? Je moet aan veel voorwaarden voldoen. Het zijn als gezegd bijzondere persoonsgegevens in de zin van artikel 9 AVG. Maar misschien is wel de belangrijkste dat de trainers / coaches / performance coaches snappen hoe je deze informatie moet gebruiken.

Als dit niet helder, kun je sowieso beter meteen stoppen. 

En hoe zit het dan met het vastleggen voor toekomstig gebruik? Als trainers nog op cursus moeten? Ook dan is het opletten: het verwerken van bovenstaande data is namelijk niet toegestaan als de grondslag gerechtvaardigd belang is.